Dạo gần đây cứ mỗi lần chúng tôi ngồi xuống bàn sự đời với nhau thì chủ đề Sau này ra trường làm gì? lại được đem ra, dù cuộc đàm đạo đó có bắt đầu từ đâu.

Từ trước tới nay, câu chuyện về sự nghiệp, tương lai không phải là chưa bao giờ được nhắc đến. Chỉ là đến thời điểm này, tần suất xuất hiện của nó trong các cuộc hội thoại tăng lên đáng kể, và cách nó được nhắc đến, hay bàn luận cũng thay đổi.

“Lo quá! Đến bây giờ vẫn chưa biết sau này làm gì?!?”

Vẫn là những câu ca thán về sự không chắc chắn. Cũng dễ hiểu. Đã bao giờ có ai chắc chắn 100% về mình ở thì tương lai?

Nhưng cái khác ở đây là chúng tôi xoáy sâu hơn vào sự mơ hồ ấy. Chúng tôi nhìn vào thực tế, vào những thứ mình đang có và tự hỏi: với những thứ này trong tay, rồi mình sẽ đi về đâu?

Ngày trước, những lời nói về tương lai ấy có vẻ được buông ra 1 cách dễ dàng hơn, có gì đó hơi vô nghĩ 1 tí, nhất là lúc năm nhất, khi chúng tôi còn chưa chắc chắn về hiện tại, hay về chính bản thân mình để có thể đưa ra bất cứ dự đoán gì về số phận. Khi ấy, than thở vậy thôi nhưng thật ra cũng không chắc là mình có cần lo lắng cho tương lai không. Hầu hết, chúng tôi dành thời gian để tự nghi vấn bản thân, tự hỏi liệu mình có những khả năng gì, và mình thực sự muốn làm gì.

Bây giờ, khi những câu hỏi về bản thân ấy đang bắt đầu có câu trả lời, chúng tôi có thêm dữ kiện để bắt đầu lên kế hoạch, dự đoán về tương lai. Tiếp đó là sự mâu thuẫn giữa những thứ mình muốn làm và thứ mình có thể làm.

“Tớ muốn làm công tác xã hội nhưng với bằng cử nhân tiếng Anh thì tớ chỉ có thể…”

Rồi có những người có quá nhiều lựa chọn, nhưng lại không biết mình muốn làm gì.

“Làm ở đâu cũng được nhưng tớ vẫn chưa biết mình muốn theo nghề gì?!”

Người có ít lựa chọn thấy ghen tị với người có nhiều hơn, và người có nhiều lựa chọn lại chỉ mong mình có ít đi cho dễ lựa.

Dần dần, càng gần đến ngày ra trường thì sự mơ hồ ấy nó không đơn giản là nỗi lo nữa. Nó biến thành nỗi sợ hãi. Để bây giờ, cứ mỗi lần nhắc đến chuyện gì đó ở thì tương lai:

“Sợ quá! Không biết sau này làm gì?”